Uroki Fotonbromów.

 Robiąc zestaw pokazowy dla miłośników spędzania długich godzin w dusznym pomieszczeniu, oświetlonym tylko czerwonym światłem, od czasu do czasu świeceniem żarówki powiększalnika, odkryłem w czeluściach szafki kilka zapomnianych opakowań z papierami Fotonbrom. Nie były to duże formaty - 18 x 24 cm oraz 13 x 18 cm, jednak pozwoliły na uzyskanie kolejnego doświadczenia.

Jestem o tyle mądrzejszy, że wiem, iż Fotonbrom specjalny, który wychodził dość mdło przy negatywach słabiej krytych, sprawuje się całkiem przyjemnie dla po naświetleniu z negatywu wywołanego standardowo, wg przepisu, z mocniej krytymi (ale nie smolistymi)czerniami.

Należy go naświetlać dość krótko, a wywoływać długo w ciepłej zupie litowej, w której radośnie unosi się sporo cząstek składników części A oraz B (mam na myśli wywoływacz własny wg receptury ORWO 70/ANSCO 70). Wtedy kontrast oraz szczegóły w światłach i cieniach spełniają wymagania estetyczne - oczywiście zawsze jest to kwestia gustu.

Wrakowisko k. rafinerii gdańskiej. Fotonowski BROM B34-111 K Twardy karton z lat 70-tych. Nie spotkałem wcześniej tak pięknie zachowującego się w licie polskiego papieru. Przypomina mi papier AGFA Record-Rapid z tego samego okresu, jest jednak nieco cieńszy.

j.w. Film Rollei Retro 100 wywołany w HC-110 1:31. Dość mocno kryte cienie, jednak obróbka w ORWO 70 pozwala na wydobycie szczegółów w tychże cieniach.

ORP "Błyskawica". 9.03.2025, Nikon F3, Nikkor 2,8/28 mm z filtrem czerwonym. Fomapan 200 w D-76 własnego składu.

Wrakowisko, 10.03.2012. Fotonbrom FB 50 -111 C Cienki. Spleśniał przez pół wieku, dlatego musiałem obciąć wszystkie arkusiki z jednej strony. Reszta pracuje bardzo pięknie.

Wystawa Fotografii Analogowej w Dolnej Bramie 8 oraz patronat GTF.

14 czerwca 2024 w Dolnej Bramie nr 8 miał miejsce wernisaż wystawy fotografii analogowej, nad którą GTF objął patronat - między innymi dlatego, że jej inicjatorem i jednym z wystawiających był nasz członek Alęksander Draganik.

Prócz ujęć z wernisażu poniżej także fotografie ze spotkań ciemniowych, na których powstała część pokazywanych prac.

Suszenie odbitek litowych Dzmiciera Dauhalevica w ciemni GTF.

Aleksander Draganik i suszące się jego negatywy RTG 13 x 18 cm. W głębi nasze powiększalniki do dyspozycji członków GTF.

Nasze działania w ciemni GTF.

 W każdy wtorek od 17.30 odpalamy naszą ciemnię, w której obrabiamy tradycyjne (albo i nie) materiały fotograficzne. Obecnie przymierzamy się do gumy dwuchromianowej, doskonalimy cyjanotypię oraz technikę litową (lith printing) na zabytkowych papierach fotograficznych.

Poniżej dla przykładu dwa ujęcia z dorobku Igora Grzegorskiego, który pracowicie moczy w licie.

Spotkania w ciemni GTF w styczniu 2024.

Tym razem kilka zdjęć z dwóch wtorkowych spotkań w ciemni GTF - już w nowym roku 2024. Powróciliśmy do dawno nie robionej cyjanotypii, na początek korzystając ze starych papierów powleczonych emulsją ponad rok temu - w większości pracują bez zarzutu. Poza tym było naświetlanie i wywoływanie odbitek litowych oraz wywoływanie czarno-białych negatywów.

Prawdziwe odbitki na prawdziwym papierze :)

Od dłuższego czasu eksperymentujemy w naszej ciemni, starając się ocalić wyrzucane przez wielu na śmietnik stare papiery fotograficzne, które można wykorzystać pod warunkiem ich odpowiedniej obróbki.

Jest to tzw. technika litowa (ang. lith printing), która w dużym skrócie polega na wywoływaniu długo naświetlanych arkuszów papieru w mocno rozcieńczonym wywoływaczu kontrastowym do wywoływania błon graficznych.

Odpowiednia temperatura, składniki oraz obróbka pozwalają na pozbycie się zadymienia, charakterystycznego dla ogromnej większości przeterminowanych papierów oraz uzyskanie miłych dla oka, ciepłych barw, szczególnie w światłach.

W GTF przyjmujemy wszystkie stare papiery fotograficzne (Fotonbrom, Foma, Forte, ORWO, Agfa, Kodak, Svema, Ilford itd.).

Poniżej kilka reprodukcji ostatnio wykonanych odbitek na bardzo starych papierach Forte oraz Fotonbrom, negatywy Aleksandra Draganika.

Ciemnia litowa 22.08.2023.

 Jako że jest potrzeba naświetlania odbitek na papierze, to działamy tak często, jak sił i czasu starcza. Wczoraj popełniliśmy sporą ilość odbitek 18 x 24 na papierze Fotonbrom bez żadnych dodatkowych oznaczeń - był tylko w czarnym papierze chroniącym przed dziennym światłem; zakładamy, że średni lub specjalny, bo pracował bardzo przyjemnie dla oka.

Użyliśmy wywoływacza ORWO 70 o zmodyfikowanym przez Igora składzie, co przyspiesza wywoływania oraz podbija kontrast, jednocześnie zachowując miłą dla oka ciepłotę świateł.

Odbijaliśmy negatywy średnio - oraz małoobrazkowe, korzystając z dwóch powiększalników. Następnym razem odpalimy potwora, czyli Magnitarusa 9 x 12 cm. Będzie się działo, będzie sztuka litu :)

I jak zwykle prośba - jeżeli znacie kogoś, kto posiada jeszcze stare materiały fotograficzne, szczególnie papiery, to spróbujcie je dla nas pozyskać.

Kolejne działania ciemniowe GTF w dniu 20.06.023.

 Ciemni nigdy dość, zwłaszcza dla nawiedzonych fanatyków niedoskonałości i braku powtarzalności, czyli nas :)

Jakiś czas temu nasz kolega znalazł na wysypisku śmieci pudło po butach zawierające kilka setek szklanych negatywów 9x12 cm. Część z nich uległa nieodwracalnej destrukcji, jako że niektóre płytki skleiły się pod wpływem deszczówki, jednak ok. 200 płytek zostało zachowanych w niezłym stanie.

Obecnie są one myte i suszone na bukowym koziołeczku/suszarce z lat 50-tych. Na każdej płytce są trzy ujęcia tej samej osoby - profil lewy, en face oraz ujęcie z prawej strony pod kątem 45 stopni. Są to zdjęcia policyjne/milicyjne; każdy negatyw posiada sygnaturę.

Większość zdjęć jest ostra i prawidłowo naświetlona. Niektóre są słabiej kryte albo posiadają widoczne ślady wysrebrzenia, co wynika ze zbyt krótkiego czasu lub niedostatecznego utrwalenia/wypłukania.

Ponieważ powoli udoskonalamy działanie naszego największego powiększalnika - czechosłowackiego Magnitarusa 9 x 12 cm z obiektywem Belar 180 mm, to wczoraj wypróbowaliśmy go na jednym negatywie - dobrze i kontrastowo naświetlonym kawałku szkła przedstawiającym dość zmęczoną fizjonomię człowieka, którego nie chciałbym spotkać nawet na dobrze oświetlonej ulicy. Dla uniknięcia ewentualnych zarzutów odnoszących się do opublikowania wizerunku osoby, która w 1954 r. mogła mieć około 25-35 lat, rysy twarzy zostały w części rozmyte w Photoshopie.

Powiększenie kolega nasz wykonał na papierze Fotonbrom FBR 3 111 CK średnim z lat 80-tych formatu 18 x 24 cm, wywoływacz to oczywiście lith ORWO 70. Gotowa odbitka ma miłe dla oka ciepłe barwy - brązowe w cieniach oraz żółtobrązowe w światłach. 

Kolejnym etapem modernizacji/ulepszania Magnitarusa będzie dodanie mu matówki nad kondensorem, co pozwoli na bardziej równe rozproszenie światła. Dużo pomogła wymiana żarówki na ledową o dużej średnicy bańki (4000 st. K); matówka wyrówna rozkład światła, które jeszcze nie jest idealnie równo rozproszone.

Tak więc obecnie możemy zacząć zajmować się tzw. archeologią fotografii w wykonaniu praktycznym: stare negatywy wielkoformatowe, przeterminowane papiery odzyskujące świeżość w licie, i projekty na przyszłość. Jeżeli ktoś z Was posiada stare papiery, filmy lub (najchętniej) zabytkowe szklane negatywy, to teraz możemy dać im nowe życie :)

fot. Adam Fleks

Odbitki kolegi z małego obrazka.

Igor przy Krokusie.

Zdjęcia oraz pasek stykówki.

Odbitka 18x24 cm z płytki szklanej 9x12 cm na papierze Fotonbrom po lewej.

Urobek z wtorku. Fizys z negatywu szklanego na wszelki wypadek rozmyta dla uniemożliwienia ewentualnej identyfikacji osoby sprzed 70 lat.

Sciemniamy litując, czyli działania artystyczne w darkroomie GTF w czerwcu 2023.

 Tytuł może nieco przydługi, lecz wart zachodu przy wpisywaniu, jako że nasza ciemnia stopniowo wyzwala w nas pokłady twórczej oraz chemiczno-technicznej innowacyjności. A wszystko to zależy od dnia, znaku zodiaku, aktualnie użytego papieru oraz zbiegu innych czynników, nie zawsze zależnych od naszej wolnej woli.

Ciemnia GTF funkcjonuje przez 3 dni w tygodniu - w poniedziałki działają tam Piotr wraz z Michałem, we wtorki stara się rządzić prezes, zaś środy to domena Andrzeja.

Pierwsze dwa wtorki czerwca to wywołanie kilku ciekawych odbitek litowych. 6.06 to negatywy Dymitra oraz Igora odbijane m.in. na papierze Fotonbrom Średnim 24x30 cm, który okazał się być na tyle mocno zagrzybiony i zawilgocony, że grzybnia, która zaczęła pożerać emulsję żelatynową, utworzyła dodatkowe artefakty w trakcie moczenia w litowym wywoływaczu ORWO 70. Efekty są niepowtarzalne, jako że akurat tego papieru jest mało, pozostaje więc szukać podobnych zabytków na aukcjach internetowych. 

Jeżeli ktoś posiada zachomikowane gdzieś jakiekolwiek stare papiery fotograficzne, to chętnie przyjmiemy każą ich ilość.

13.06 to papier Fotonbrom Normalny na podłożu polietylenowym, ale z ostatnich partii produkcyjnych w latach 90-tych. Pracował całkiem przyjemnie, natomiast parę przewołanych odbitek udało się rozjaśnić w złożonym onegdaj przez prezesa odbielaczu, co pozwala na rozjaśnienie i późniejsze tonowanie w sepii albo też ponowne wywołanie w ciepłym i mocno rozcieńczonym licie.

Do tego dochodzą próby wywoływania wielkoformatowych błon RTG przez Piotra i Michała, dokonywane z różnym powodzeniem, jednak generalnie można uznać, że uzyskane rezultaty są zachęcające.

Ocena negatywu przez Igora i Dymitra.

Odbitki 24x30 cm na Fotonbromie średnim z artefaktami odpleśniowymi 6.06.2023.

Wyjątkowa i unikatowa odbitka Igora.

Podobnie unikatowa odbitka Dymitra.

Urobek z 13.06.2023 na Fotonbromie normalnym PE. Paski testowe oraz odbitki 23 x 23 cm.

Fotonbrom normalny PE - po lewej odbitka odbielona, po prawej "normalna" 23 x 23 cm.

Piotr i Michał z ich negatywami na błonach RTG 24x30 cm.

Notatki poczynione w trakcie obróbki do wykorzystania przy kolejnych sesjach ciemniowych.

 

Wielki format w ciemni - wreszcie powiększenia 18.04.2023.

Ogromny i ciężki jak na nasze warunki powiększalnik otrzymany od Sławomira Fiebiga, czyli czechosłowacki Magnitarus z obiektywem Belar 180 mm f = 4,5 zaczął wreszcie współpracować, aczkolwiek będzie jeszcze wymagał wyregulowania ustawienia źródła światła.

Niemniej jednak we wtorek 18.04.2023 nastąpiła wielkopomna chwila, jako że wraz z Andrzejem Baranowskim i Andrzejem pawłowskim wykonaliśmy na próbę pierwsze nadające się do oglądania i pokazywania powiększenia w formacie 18 x 24 cm na papierze Fotonbrom z ok. 1997 r. Ta końcówka produkcji bydgoskiego Fotonu całkiem przyzwoicie zachowuje się w wywoływaczu litowym ORWO 70, i do uzyskania odbitki nie trzeba nawet zużywać dużych ilości chemii.

Negatywy to błony Fomapan 400 wywołane w D-23 oraz D-76 (1+3), naświetlone w kamerze skrzynkowej Reflex-Primar z obiektywem Trioplan Hugo Meyer 3,5/210 mm.

Pasek testowy pozwolił na określenie czasu ekspozycji na 25-30 sekund przy przesłonie f = 4,5 w obiektywie powiększalnikowym, następnym razem sprawdzimy to dla f = 5,6 - może będzie równiej świeciło, jako że w centrum obraz jest nieco jaśniejszy i mniej kontrastowy. Jednak może to też wynikać z wieku samego papieru, trzeba więc będzie użyć materiałów innych producentów, które jeszcze posiadamy.

Poniżej kilka zdjęć z wczorajszego popołudnia, które było poza tym udane - próby kliszaka 9x12 cm oraz spotkanie z nowym kandydatem do GTF.

Rozgrzany po dekadach Magnitarus.

Pierwsza odbitka z Magnitarusa. Fotonbrom 18 x 24 w licie ORWO 70.

Urobek z sesji w ciemni.

Zmiana planów na 4.05.2023, ciemnia GTF pracuje!

 UWAGA! W dniu 4 maja zmieniamy plan - zamiast konkursu miesiąca, który przesuniemy na kolejny czwartek 11.05, kiedy to po konkursie zaprezentuje się kandydat do GTF - Andrzej Zagórski - będzie miał miejsce wernisaż w Oliwskim Ratuszu Kultury.

Zgodnie z informacją od Jerzy Wyrębski właśnie 4.05.2023 o godzinie 19.00 odbędzie się jego wernisaż w Oliwskim Ratuszu Kultury. Wstępnie uzgodniony termin był na 05 maja, ale okazało się,że wtedy jest koncert w Ratuszu.

Mam nadzieje, że zechcecie wziąć udział w wernisażu, zaś kolejny tydzień przyniesie zarówno większą ilość zdjęć na konkurs p.t. "To takie ludzkie", jak i dodatkowe doznania po obejrzeniu prezentacji kandydata.

Przepraszam za zamieszanie, ale sytuacja jest jak zwykle dynamiczna, i ze względu na naszego Kolegę, wymaga zmian.

Prezes złożył zlecenie na druk naszego albumu "Świątynia Światła". Wkrótce dalsze informacje. 

 

fot. Jerzy Wyrębski GTF

fot. Jerzy Wyrębski GTF

Ciemnia jak zwykle od 17.30.

A tutaj ku pamięci dla chętnych

D-76H (Grant Haist)

Ta formuła jest nie do odróżnienia od Kodak D-76 i może być używana dokładnie w ten sam sposób, z zachowaniem tych samych czasów wywoływania. Jej zaletą jest niższy koszt produkcji, jest bardziej "przyjazna dla środowiska" i bardziej stabilna niż D-76.

Woda o temperaturze 52°C 750,0 ml

Metol 2,5 g

Siarczyn sodu bezwodny 100,0 g

Boraks 2,0 g

Woda do uzyskania 1,0 litra

Stosować jak w przypadku D-76. Jeżeli się sprawdzi w weekend, to za tydzień złożymy sobie ze 2 litry, i będzie można wołać błony rtg, które zamówiłem do wielkiego formatu.

 

Wielki format posklejany.

Skanowanie plików z wielkoformatowych negatywów 9 x 12 cm na niedostosowanym do takich zabiegów skanerze (Epson V600) pociąga za sobą konieczność ich późniejszej obróbki w Photoshopie.

W mojej bardzo starej, jeszcze płytkowej wersji, użyłem funkcji Photomerge czyli tworzenia panoram, do ich połączenia w ten sposób, by cały kadr był widoczny.

Plamkowałem bardzo oszczędnie, pragnąć zachować analogowy sznyt błon Fomapan 400 wymoczonych przez Igora w D-23.

Andrzej Baranowski, fot. Igor Grzegorski.

Igor Grzegorski, fot. Adam Fleks

Adam Fleks, fot. Andrzej Baranowski.